Wàl; Fu;e

fUvtm fUu htud

1) seJtKw ykdbthe htud (ç˜ifU ytbo), (sià:tubtm Y¢stultuvturzm bt˜Jurmghb)

˜ÌtK - fUvtm fUe VUm˜ fUt gn ŒbwF htud ni ;:t RmfUu ŒfUtuv mu fUtVUe lwfUmtl ntu;t ni> Rm htud fUu ˜ÌtK vti"u fUu mÇte Wvhe Çttdtü vh vtgu st;u nî> (1) ykfUwhK fUu mbg ces vºttfU vh s˜trm¢; "çcu stu ct= bü fUt˜u r=FtRo =u;u nî, vrÀ;gtk bwhStfUh Sz st;e ni> (2) vrÀ;gtü vh r;fUtulu s˜trm¢; "çcu ct= bü dnhu Çtqhu ntufUh rfUlthtü mu ˜t˜ gt stbwle hkd fUu ntu st;u nî> lb Jt;tJhK bü mu "çcu vqhe vÀ;e vh VUi˜ st;u nî ytih vrÀ;gtk mqFfUh Sz st;e ni> (3) ;ltü J NtFtytuk vh r;fUtulu "çcu cl;u ni> (4) rxãztü vh s˜trm¢; "çcu cl;u ni J d˜lu J mzlu ˜d st;u nî> Rm htud mu VUq˜ J fUr˜gtk vrhv- ntulu mu vn˜u ne rdh st;e nî>

htufU:tb

(1) ŒbtrK; YJk ôJô: cestü fUt Œgtud fUhlt atrnY>

(2) cwJtRo mu vn˜u cestü fUtu (10 ˜exh vtle bü YfU d{tb ôx[tuIxtubtRmel mÖVUux =Jt) 8-10 ÎtkXu huNu=th J 2-3 Îtkxu huNuhrn; cestü fUtu rÇtdtufUh Wvatrh; fUhlt atrnY>

(3) Fze VUm˜ bü Rm htud fUu ˜ÌtK r=FtRo =u;u ne ôx[tuIxtubtRmel mÖVUux 5-10 d{tb gt I˜tàxtubtRmel 50-100 d{tb fUtu +300 d{tb fUtpvh ytp¢me¢˜tuhtRz (0 \3 Œr;N;) fUtu Œr; 100 ˜exh vtle fUe =h mu Îttu˜ cltfUh 2-3 rAzfUtJ fUhlu atrnY>

2) sz d˜l htud

˜ÌtK - Rm htud fUu ŒfUtuv mu vti"u fUe szü d˜fUh mzlu ˜d;e ni J At˜ W;hlu ˜d;e ni J ve˜u, fUÀ:Ro hkd fUe ntufUh l³ ntu st;e ni> rsmfUu VU˜ôJÁv vti"u bwhStfUh mqF st;u ni> vti"u Fekalu vh ytmtle mu WFz st;u ni> Rl vti"tü fUe sztü fUe At˜ VUx st;e ni ;:t ve˜t ravravt Rm mu vi=t ntu st;t ni> htud fUe Wd{tJô:t bü fUvtm fUt Fu; dtu˜tfUth xwfUztü bü Ft˜e ntu st;t ni>

htufU:tb

(1) htud d{rm; Fu;tü fUe dbeo bü dnhe sw;tRo fUhle atrnY>

(2) ˜öcu VUm˜ afU{tü fUtu yvltlt atrnY>

(3) htud d{rm; Fu;tü bü fUvtm fUe =tu fU;thtü fUu cea btuX fUe cwJtRo fUhlu mu htud fUb ntu;t ni>

(4) htud d{rm; Fu;tü bü cwJtRo mu vn˜u 25 rfUd{t ÔgtvtrhfU rskfU mÖVUux Œr; ni¢xugh fUe =h mu b]=t bü rb˜t =ü >

(5) cestü fUtu 2 d{tb fUthcuàzursb Œr; ˜exh vtle fUu Îttu˜ bü rÇtdtufUh (huNuJt˜e ces 8-10 ÎtkXu J rclt huNuJt˜u ces 2-3 Îtkxu) Wvatrh; fUhlt atrnY> y:Jt vtle mu lb cestü fUtu x[tRfUtuz[bt nthsurlgb vtWzh 4 d{tb Œr; rfUd{t fUe =h mu Wvatrh; fUhlt atrnY>

bqkdVU˜e fUu htud

(1) ces J d˜l htud (yuôvhrs˜m ltRsh)

˜ÌtK - gn htud VUm˜ bü ctulu mu ˜ufUh =tu btn fUe VUm˜ ;fU yt;t ni> Rm htud fUu fUthK cestkfUwh Çtqrb fUu ctnh rlfU˜lu mu vn˜u ne bh st;u ni> RmfUu y˜tJt cestkfUwh ykfUwrh; mu vn˜u bq˜tkfUwh J ŒtkfUwh mz st;u ni J htude vti"t vqKo;gt bwhSt st;t ni>

htufU:tb

(1) cwJtRo fUu r˜Y ôJô: YJk ŒbtrK; ces ne Œgtud fUhü>

(2) ces Wvath - ctulu mu vn˜u cestü fUtu fUthcuàzursb gt fUuIxtl ltbfU =Jt mu 2 d{tb Œr; rfU˜tud{tb ces fUe =h mu fUhlt atrnY>

(3) Fze VUm˜ bü cebthe fUu ˜ÌtK r=FtRo =u;u ne zuZ mu =tu d{tb fUthcuàzursb =Jt Œr; ˜exh vtle fUe =h mu Îttu˜fUh htud d{rm; VUm˜ bü z[üa fUhlt atrnY>


(2) rxt gt vÀ;e "çct htud

(y) ydu;e vÀ;e "çct htud (mhfUtuôvtuht yhurarzfUtu˜t) - Rm VUVUqk= fUu ŒfUtuv mu vrÀ;gtü vh NwÁ bü ˜t˜ Çtqhu hkd mu fUt˜u hkd fUu yrlgrb; ytfUth fUu "çcu cl;u ni> Rl "çctü fUu athtü ytuh NwÁ mu ne ve˜u hkd fUt ŒÇtt bkz˜ ntu;t ni stu rmVUo Wvhe m;n mu ne lsh yt;t ni, Rm htud fUe Wd{tJô:t bü "çcu ytvm bü rb˜ st;u nî ;:t vrÀ;gtk rdh st;e ni>

(c) rvAu;e vÀ;e "çct htud (mhfUtuôvtuht yhurarzfUtu˜t) - Rm VUVUqk= fUu ŒfUtuv mu vrÀ;gtü vh fUÀ:Ro mu fUt˜u hkd fUu dtu˜tfUth "çcu r=FtRo =u;u nî, NwÁ bü Rl "çctü fUu ctnhe Çttd vh ve˜t ŒÇtt bkz˜ lnek cl;t ni> Rl "çctü fUu leau fUe m;n fUt hkd fUtub˜u simt vz st;t ni> Wd{tJô:t bü gu "çcu ;lu mrn; vqhu vti"u vh r=FtRo =u;u nî, htude vti"tü fUe vrÀ;gtk bwhStfUh mqF st;e ni ;:t Wvs vh ŒÇttJ vz;t ni>

htud:tb - (1) rvA˜e VUm˜ fUu rdhu yJNuMtü fUtu RfUÙt fUhfUu s˜t =ult atrnY>

(2) VUm˜ afU{ yvltlt atrnY>

(3) Fze VUm˜ bü htud fUu ˜ÌtK r=FtRo =u;u ne biàfUtusuc 2 d{tb gt fUthcuàzursb YfU d{tb =Jt Œr; ˜exh vtle fUe =h mu Fu; bü rAzfUtJ fUhlt atrnY ;:t ct= bü 15-20 r=l fUu yk;h vh rAzfUtJ fUhlt atrnY>


(3) ve˜egt htud

gn htud Çtqrb bü dk"fU J ˜tun ;ÀJ fUe fUbe mu ntu;t ni> Rmbü vti"tü fUe vrÀ;gtk ve˜e vz st;e ni> ;:t vqht Fu; ve˜t r=FtRo =u;t ni>

htufU:tb - rsl Fu;tü bü Rl ;ÀJtü fUe fUbe vtRo st;e ni Jntk ;el mt˜ bü YfU cth cwJtRo mu vqJo 25 rfU{d{t dk"fU gt nhtfUmeht Œr; ni¢Xugh zt˜lt atrnY y:Jt Fze VUm˜ bü dk"fU fUu ;ustc (0 \10 Œr;N;) fUt (1 rb˜e Œr; ˜exh vtle) gt nht fUmeht (0 \5 Œr;N;) fUt (5 d{tb Œr; ˜exh vtle) VUm˜ Îttu˜ VUq˜ ytlu mu vn˜u YfU cth ;:t vqhu VUq˜ yt stlu fUu ct= =qmhe cth rAzfUtJ fUhfUu Çte htud fUt rlgkºttK rfUgt st mfU;t ni>


ÉJth fUu htud

(1) seJtKw Sw˜mt htud (sià:tubtultm Y¢stultuvturzm str; mtRltuvrmm)

˜ÌtK - htude vti"tü fUe vrÀ;gtü vh nÖfUu mu ve˜u hkd fUu rcFhu ýY "çcu rslfUt cea fUt Çttd Çtqhu hkd fUt ntu;t ni, r=FtRo vz;u ni, ct= bü gu "çcu dnhu hkd fUu s˜trm¢; ntu st;u nî> htude vti"tü fUe vrÀ;gtk, ;lu J VUr˜gtü vh Çte "çcu r=FtRo vz;u ni J VUr˜gtü bü =tlu lnek cl vt;u nî>

htufU:tb - (y) cwJtRo fUu r˜Y ôJô: YJk ŒtbtrKfU ces ne Œgtud fUhlt atrnY>

(c) cwJtRo mu vn˜u cestü fUtu ôx[tuIxtubtRmel mÖVUux fUu 100 ve ve Yb fUu Îttu˜ bü YfU Îtkxu ;fU ces fUtu zwctufUh Wvatrh; fUhlt atrnY>

(m) Fze VUm˜ bü htud fUu ˜ÌtK r=FtRo =u;u ne 40-50 d{tb ôx[tuIxtubtRmel mÖVUux fUt Œr; ni¢xugh fUe =h mu rAzfUtJ fUhlt atrnY>

(2) NwífU sz d˜l htud (bifUhtuVUturblt VUirsgtur˜lt)

˜ÌtK - Rm htud fUu ŒfUtuv mu vti"u fUu ;lu fUt rla˜t Çttd ŒÇttrJ; ntu;t ni, Çtqrb fUe m;n fUu vtm ;lt J sz fUt˜e vz st;e ni ;:t vti"tü fUe vrÀ;gtk mqF st;e ni>

htufU:tb -

(y) htud d{rm; Fu;tü bü VUm˜ afU{ yvltlt atrnY>

(c) cestü fUe cwJtRo mu vn˜u =tu d{tb fUthcuàzursb =Jt Œr; rfU˜td{tb ces fUe =h mu Wvatrh; fUhlt atrnY>


bqkd J btuX fUu htud

(1) seJtKw raÀ;e htud (sià:tubtult˜ Y¢stultuvturzm str; VUirsgtu˜tRo)

˜ÌtK - htude vti"tü fUe vrÀ;gtü vh nÖfUu ve˜u hkd fUu rcFhu ýY dtu˜ mu "çcu r=FtRo =u;u nî rslfUt cea fUt Çttd Çtqhu hkd fUt ntu;t ni, ct= bü gu "çcu Çtqhu mu hkd fUu s˜trm¢; mu ntu st;u nî ;:t ŒfUtuv cZlu vh VUr˜gtku YJk ;ltü vh Çte gu "çcu r=FtRo =u;u nî> Rmmu vrÀ;gtü fUt rdhlt NwÁ ntu st;t ni J vti"u bwhSt fUh sbel vh rdh st;u nî>

htufU:tb - (y) cwJtRo fUu r˜Y ôJô: YJk ŒbtrK; ces ne Œgtud bu ˜ult atrnY>

(c) ces Wvath - cwJtRo mu vqJo ces fUtu ôx[tuIxtubtRmel mÖVUux YfU d{tb Œr; =m ˜exh bü Îttu˜fUh YfU mu =tu Îtkxu rÇtdtufUh J Atgt bü mqFtfUh ctult atrnY>

(m) Fze VUm˜ bü htud fUu ˜ÌtK r=FtRo =u;u ne ôx[tuIxtubtRmel mÖVUux =m d{tb J fUtpvh ytp¢me¢˜tuhtRz 300 d{tb Œr; 100 ˜exh vtle bu Îttu˜ clt fUh rAzfUlt atrnY>

(2) ve˜t btisufU htud

gn YfU rJMtKq srl; htud ni> htude vti"u fUe vrÀ;gtk ve˜e vz st;e ni J yume vrÀ;gtk bwzlu ˜d;e ni> htudd{rm; vti"u ctilu hn st;u ni YJk vti"u vh VUr˜gtk lnek ˜d;e ni> gn htud mVUu= br¢Ïgtü Åtht VUi˜;t ni>

htufU:tb -

(y) cwJtRo fUu r˜Y ôJô: YJk ŒbtrKfU ces ne Œgtud fUhü>

(c) gn htud mVUu= br¢Ïgtü Åtht VUi˜;t ni> RmfUe htufU:tb fUu r˜Y cestRo fUu 20-25 r=ltü fUu ct= 10-15 r=l fUu yk;ht˜ bü btultufU{tuxtuVUtm 36 zç˜gq Ym me gt ztgrbgtuYx 30 Ro me gt rb:tRo˜ rzbuxtl 25 Ro me 0 \10 Œr;N; fUt Îttu˜fUh rAzfUtJ fUhlt atrnY>

Copyright@Rajasthan Agricultural University

 
         
Introduction Soil Testing Hybrid Varities Crop Diseases Vegetables Ask Us Contact Us