![]() |
![]() |
![]() ![]() |
|||
| Wàl; Fu;e | |||||
|
fUvtm fUu htud 1) seJtKw ykdbthe htud (çifU ytbo), (sià:tubtm Y¢stultuvturzm btJurmghb) ÌtK - fUvtm fUe VUm fUt gn bwF htud ni ;:t RmfUu fUtuv mu fUtVUe lwfUmtl ntu;t ni> Rm htud fUu ÌtK vti"u fUu mÇte Wvhe Çttdtü vh vtgu st;u nî> (1) ykfUwhK fUu mbg ces vºttfU vh strm¢; "çcu stu ct= bü fUtu r=FtRo =u;u nî, vrÀ;gtk bwhStfUh Sz st;e ni> (2) vrÀ;gtü vh r;fUtulu strm¢; "çcu ct= bü dnhu Çtqhu ntufUh rfUlthtü mu t gt stbwle hkd fUu ntu st;u nî> lb Jt;tJhK bü mu "çcu vqhe vÀ;e vh VUi st;u nî ytih vrÀ;gtk mqFfUh Sz st;e ni> (3) ;ltü J NtFtytuk vh r;fUtulu "çcu cl;u ni> (4) rxãztü vh strm¢; "çcu cl;u ni J dlu J mzlu d st;u nî> Rm htud mu VUq J fUrgtk vrhv- ntulu mu vnu ne rdh st;e nî> htufU:tb (1) btrK; YJk ôJô: cestü fUt gtud fUhlt atrnY> (2) cwJtRo mu vnu cestü fUtu (10 exh vtle bü YfU d{tb ôx[tuIxtubtRmel mÖVUux =Jt) 8-10 ÎtkXu huNu=th J 2-3 Îtkxu huNuhrn; cestü fUtu rÇtdtufUh Wvatrh; fUhlt atrnY> (3) Fze VUm bü Rm htud fUu ÌtK r=FtRo =u;u ne ôx[tuIxtubtRmel mÖVUux 5-10 d{tb gt ItàxtubtRmel 50-100 d{tb fUtu +300 d{tb fUtpvh ytp¢me¢tuhtRz (0 \3 r;N;) fUtu r; 100 exh vtle fUe =h mu Îttu cltfUh 2-3 rAzfUtJ fUhlu atrnY> 2) sz dl htud ÌtK - Rm htud fUu fUtuv mu vti"u fUe szü dfUh mzlu d;e ni J At W;hlu d;e ni J veu, fUÀ:Ro hkd fUe ntufUh l³ ntu st;e ni> rsmfUu VUôJÁv vti"u bwhStfUh mqF st;u ni> vti"u Fekalu vh ytmtle mu WFz st;u ni> Rl vti"tü fUe sztü fUe At VUx st;e ni ;:t vet ravravt Rm mu vi=t ntu st;t ni> htud fUe Wd{tJô:t bü fUvtm fUt Fu; dtutfUth xwfUztü bü Fte ntu st;t ni> htufU:tb (1) htud d{rm; Fu;tü fUe dbeo bü dnhe sw;tRo fUhle atrnY> (2) öcu VUm afU{tü fUtu yvltlt atrnY> (3) htud d{rm; Fu;tü bü fUvtm fUe =tu fU;thtü fUu cea btuX fUe cwJtRo fUhlu mu htud fUb ntu;t ni> (4) htud d{rm; Fu;tü bü cwJtRo mu vnu 25 rfUd{t ÔgtvtrhfU rskfU mÖVUux r; ni¢xugh fUe =h mu b]=t bü rbt =ü > (5) cestü fUtu 2 d{tb fUthcuàzursb
r; exh vtle fUu Îttu bü rÇtdtufUh (huNuJte
ces 8-10 ÎtkXu J rclt huNuJtu ces 2-3 Îtkxu) Wvatrh; fUhlt atrnY>
y:Jt vtle mu lb cestü fUtu x[tRfUtuz[bt nthsurlgb vtWzh 4 d{tb r; rfUd{t
fUe =h mu Wvatrh; fUhlt atrnY> bqkdVUe fUu htud (1) ces J dl htud (yuôvhrsm ltRsh) ÌtK - gn htud VUm bü ctulu mu ufUh =tu btn fUe VUm ;fU yt;t ni> Rm htud fUu fUthK cestkfUwh Çtqrb fUu ctnh rlfUlu mu vnu ne bh st;u ni> RmfUu ytJt cestkfUwh ykfUwrh; mu vnu bqtkfUwh J tkfUwh mz st;u ni J htude vti"t vqKo;gt bwhSt st;t ni> htufU:tb (1) cwJtRo fUu rY ôJô: YJk btrK; ces ne gtud fUhü> (2) ces Wvath - ctulu mu vnu cestü fUtu fUthcuàzursb gt fUuIxtl ltbfU =Jt mu 2 d{tb r; rfUtud{tb ces fUe =h mu fUhlt atrnY> (3) Fze VUm bü cebthe fUu ÌtK r=FtRo =u;u ne zuZ mu =tu d{tb fUthcuàzursb =Jt r; exh vtle fUe =h mu ÎttufUh htud d{rm; VUm bü z[üa fUhlt atrnY>
(y) ydu;e vÀ;e "çct htud (mhfUtuôvtuht yhurarzfUtut) - Rm VUVUqk= fUu fUtuv mu vrÀ;gtü vh NwÁ bü t Çtqhu hkd mu fUtu hkd fUu yrlgrb; ytfUth fUu "çcu cl;u ni> Rl "çctü fUu athtü ytuh NwÁ mu ne veu hkd fUt Çtt bkz ntu;t ni stu rmVUo Wvhe m;n mu ne lsh yt;t ni, Rm htud fUe Wd{tJô:t bü "çcu ytvm bü rb st;u nî ;:t vrÀ;gtk rdh st;e ni> (c) rvAu;e vÀ;e "çct htud (mhfUtuôvtuht yhurarzfUtut) - Rm VUVUqk= fUu fUtuv mu vrÀ;gtü vh fUÀ:Ro mu fUtu hkd fUu dtutfUth "çcu r=FtRo =u;u nî, NwÁ bü Rl "çctü fUu ctnhe Çttd vh vet Çtt bkz lnek cl;t ni> Rl "çctü fUu leau fUe m;n fUt hkd fUtubu simt vz st;t ni> Wd{tJô:t bü gu "çcu ;lu mrn; vqhu vti"u vh r=FtRo =u;u nî, htude vti"tü fUe vrÀ;gtk bwhStfUh mqF st;e ni ;:t Wvs vh ÇttJ vz;t ni> htud:tb - (1) rvAe VUm fUu rdhu yJNuMtü fUtu RfUÙt fUhfUu st =ult atrnY> (2) VUm afU{ yvltlt atrnY> (3) Fze VUm bü htud fUu ÌtK r=FtRo =u;u ne biàfUtusuc 2 d{tb gt fUthcuàzursb YfU d{tb =Jt r; exh vtle fUe =h mu Fu; bü rAzfUtJ fUhlt atrnY ;:t ct= bü 15-20 r=l fUu yk;h vh rAzfUtJ fUhlt atrnY>
gn htud Çtqrb bü dk"fU J tun ;ÀJ fUe fUbe mu ntu;t ni> Rmbü vti"tü fUe vrÀ;gtk vee vz st;e ni> ;:t vqht Fu; vet r=FtRo =u;t ni> htufU:tb - rsl Fu;tü bü Rl ;ÀJtü fUe fUbe vtRo st;e ni Jntk ;el mt bü YfU cth cwJtRo mu vqJo 25 rfU{d{t dk"fU gt nhtfUmeht r; ni¢Xugh ztlt atrnY y:Jt Fze VUm bü dk"fU fUu ;ustc (0 \10 r;N;) fUt (1 rbe r; exh vtle) gt nht fUmeht (0 \5 r;N;) fUt (5 d{tb r; exh vtle) VUm Îttu VUq ytlu mu vnu YfU cth ;:t vqhu VUq yt stlu fUu ct= =qmhe cth rAzfUtJ fUhfUu Çte htud fUt rlgkºttK rfUgt st mfU;t ni>
(1) seJtKw Swmt htud (sià:tubtultm Y¢stultuvturzm str; mtRltuvrmm) ÌtK - htude vti"tü fUe vrÀ;gtü vh nÖfUu mu veu hkd fUu rcFhu ýY "çcu rslfUt cea fUt Çttd Çtqhu hkd fUt ntu;t ni, r=FtRo vz;u ni, ct= bü gu "çcu dnhu hkd fUu strm¢; ntu st;u nî> htude vti"tü fUe vrÀ;gtk, ;lu J VUrgtü vh Çte "çcu r=FtRo vz;u ni J VUrgtü bü =tlu lnek cl vt;u nî> htufU:tb - (y) cwJtRo fUu rY ôJô: YJk tbtrKfU ces ne gtud fUhlt atrnY> (c) cwJtRo mu vnu cestü fUtu ôx[tuIxtubtRmel mÖVUux fUu 100 ve ve Yb fUu Îttu bü YfU Îtkxu ;fU ces fUtu zwctufUh Wvatrh; fUhlt atrnY> (m) Fze VUm bü htud fUu ÌtK r=FtRo =u;u ne 40-50 d{tb ôx[tuIxtubtRmel mÖVUux fUt r; ni¢xugh fUe =h mu rAzfUtJ fUhlt atrnY> (2) NwífU sz dl htud (bifUhtuVUturblt VUirsgturlt) ÌtK - Rm htud fUu fUtuv mu vti"u fUu ;lu fUt rlat Çttd ÇttrJ; ntu;t ni, Çtqrb fUe m;n fUu vtm ;lt J sz fUte vz st;e ni ;:t vti"tü fUe vrÀ;gtk mqF st;e ni> htufU:tb - (y) htud d{rm; Fu;tü bü VUm afU{ yvltlt atrnY> (c) cestü fUe cwJtRo mu vnu =tu d{tb fUthcuàzursb =Jt r; rfUtd{tb ces fUe =h mu Wvatrh; fUhlt atrnY>
(1) seJtKw raÀ;e htud (sià:tubtult Y¢stultuvturzm str; VUirsgtutRo) ÌtK - htude vti"tü fUe vrÀ;gtü vh nÖfUu veu hkd fUu rcFhu ýY dtu mu "çcu r=FtRo =u;u nî rslfUt cea fUt Çttd Çtqhu hkd fUt ntu;t ni, ct= bü gu "çcu Çtqhu mu hkd fUu strm¢; mu ntu st;u nî ;:t fUtuv cZlu vh VUrgtku YJk ;ltü vh Çte gu "çcu r=FtRo =u;u nî> Rmmu vrÀ;gtü fUt rdhlt NwÁ ntu st;t ni J vti"u bwhSt fUh sbel vh rdh st;u nî> htufU:tb - (y) cwJtRo fUu rY ôJô: YJk btrK; ces ne gtud bu ult atrnY> (c) ces Wvath - cwJtRo mu vqJo ces fUtu ôx[tuIxtubtRmel mÖVUux YfU d{tb r; =m exh bü ÎttufUh YfU mu =tu Îtkxu rÇtdtufUh J Atgt bü mqFtfUh ctult atrnY> (m) Fze VUm bü htud fUu ÌtK r=FtRo =u;u ne ôx[tuIxtubtRmel mÖVUux =m d{tb J fUtpvh ytp¢me¢tuhtRz 300 d{tb r; 100 exh vtle bu Îttu clt fUh rAzfUlt atrnY> (2) vet btisufU htud gn YfU rJMtKq srl; htud ni> htude vti"u fUe vrÀ;gtk vee vz st;e ni J yume vrÀ;gtk bwzlu d;e ni> htudd{rm; vti"u ctilu hn st;u ni YJk vti"u vh VUrgtk lnek d;e ni> gn htud mVUu= br¢Ïgtü Åtht VUi;t ni> htufU:tb - (y) cwJtRo fUu rY ôJô: YJk btrKfU ces ne gtud fUhü> (c) gn htud mVUu= br¢Ïgtü Åtht VUi;t ni> RmfUe htufU:tb fUu rY cestRo fUu 20-25 r=ltü fUu ct= 10-15 r=l fUu yk;ht bü btultufU{tuxtuVUtm 36 zçgq Ym me gt ztgrbgtuYx 30 Ro me gt rb:tRo rzbuxtl 25 Ro me 0 \10 r;N; fUt ÎttufUh rAzfUtJ fUhlt atrnY> |
|||||
|
|
|||||
|
Copyright@Rajasthan Agricultural University |
|||||